غربالگری علمی ایده‌های بارورسازی ابرها در دستور کار وزارت نیرو

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از وزارت نیرو، برای ایران به عنوان کشوری که در منطقه خشک و نیمه خشک زمین قراردارد مسئله تامین آب، همیشه یکی از دغدغه‌های اصلی محسوب شده است. طی سال‌های گذشته و درگیرشدن کشور با پدیده خشکسالی، بحث استحصال آب از منابع آبی مختلف، بسیار مورد توجه مسئولان و همچنین کارشناسان این حوزه قرار گرفته است.

فن‌آوری‌های نوپدید بهبود وضع هوا یکی از مباحث مختلفی است که طی سال‌های اخیر توجه زیادی را به خود جلب کرده است. به همین دلیل سازمان فن‌آوری‌های نوین آب‌های جوی، به عنوان تنها مرجع کشور در حوزه استحصال آب از طریق بارورسازی ابرها و فعالیت‌های مرتبط با آن را بر آن داشت تا کارگروه ملی بررسی فن‌آوری‌های نوپدید بهبود وضع هوا را راه اندازی نماید.

گفت و گویی با محمدمهدی جوادیان زاده در خصوص فعالیت‌های این کارگروه صورت گرفت که از نظرتان می گذرد.

لطفا توضیحاتی در خصوص کارگروه بررسی فن آوری‌های نوپدید بهبود وضع هوا ارائه فرمایید.

جو، سرشار از ناشناخته ها برای بشر است به همین دلیل فعالیت‌هایی مانند استحصال آب از جو و فن آوری‌های نوپدید که ارتباط مستقیمی با اتمسفر دارد سرشار از ناشناخته ها است. تمام مباحثی که در مورد باروری ابرها مطرح شده و نظرات موافق و مخالف زیادی که عنوان می‌گردد، نیز ناشی از همین موضوع است. حتی سازمان جهانی هواشناسی با اشاره به دستاوردهای اجرای این عملیات بر روی ابرها در کشورهای مختلف جهان، به صورت قطعی در مورد نتایج این فعالیت سخن نمی‌گوید.

بنابراین مهم است تا در زمینه فناوری‌های نوین جوی به خرد جمعی برسیم و چون دانسته‌های ما در این زمینه کم است باید با اشتراک گذاری این معلومات، مسیر مشخصی را در زمینه استحصال آب از جو ترسیم کنیم.

چه سازمان ها و نهادهایی عضو کارگروه هستند؟

باتوجه به موضوعات ذکر شده، سازمان فناوری‌های نوین آب‌های جوی اقدام به ایجاد کارگروه ملی بررسی فن‌آوری‌های نوپدید بهبود وضع هوا نمود که در این حوزه نمایندگانی از شرکت مدیریت منابع آب ایران، سازمان پدافند غیرعامل، سازمان هواشناسی، سازمان حفاظت از محیط زیست، مرکز همکاری‌های تحول و پیشرفت ریاست جمهوری، معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان ریاست جمهوری و دانشگاه تهران با سازمان همکاری می‌کنند.

لطفا توضیحاتی در زمینه اقداماتی که تاکنون توسط این کارگروه انجام شده است، ارائه فرمایید.

کارگروه مذکور به صورت دو هفته یک بار تشکیل جلسه می دهد که تاکنون ۷ جلسه تشکیل شده است.

در این جلسات در کنار برنامه ریزی برای سیاست گذاری کلان ملی در حوزه استفاده از فناوری‌های نوین در پایش جو و استحصال آب‌های جوی، پیشنهادها و ادعاهایی که در مورد فناوری‌های نوپدید ارائه می شود مورد بررسی و کارشناسی قرار گرفته و راستی آزمایی می شود.

از ابتدای سال جاری تاکنون بیش از ۱۰ پیشنهاد در دستور کار کارگروه قرار گرفته و اقدامات لازم در زمینه راستی آزمایی این موارد در کمیته‌های تخصصی کارگروه انجام شده است. لازم به ذکر است استفاده از دانشگاه تهران به عنوان یکی از مراکز علمی و دانشگاهی معتبر، موجب شده تا بررسی روی پیشنهادها، علاوه بر دانش بین دستگاهی، از دانش دانشگاهی نیز برخوردار شود.

گفتنی است پس از انجام راستی آزمایی پیشنهادات ارائه شده، نتایج حاصل شده در اختیار پیشنهاددهندگان قرار می گیرد و در صورت مثبت بودن نتایج، راهنمایی‌های لازم برای عملی کردن این پیشنهادات در اختیار این افراد قرار خواهد گرفت.

از ۱۰ مورد پیشنهادی که به کارگروه ارائه شده، چند مورد آن نتایج مثبتی را در راستی آزمایی به دست آورده اند؟

از این تعداد ۴ مورد مبانی علمی قوی داشتند که منجر به ارائه روش‌های راستی آزمایی به پیشنهاددهندگان شد و از این موارد، تاکنون ۲ مورد وارد فرآیند راستی آزمایی شده است.

بقیه پیشنهادات یا مبنای علمی ضعیفی داشتند و یا اینکه بر پایه شبه علم مطرح شده بودند.

آیا هرگونه پیشنهادی امکان راه یابی به این کارگروه را دارد؟

خیر. این گونه نیست که هرنوع پیشنهادی را ما در این کارگروه مورد بررسی و ارزیابی قرار دهیم . پیشنهاداتی به مرحله اقدام می رسد که برپایه علم باشد. شبه علم و ادعاهایی که با این پایه ارائه می شود مورد توجه کارگروه نیست.

یکی از نقاط قوت مهم در کارگروه بررسی فناوری‌های نوپدید بهبود وضع هوا این است که اجازه نمی دهیم پیشنهاداتی با پایه‌های علمی و درست پشت درهای بسته بماند و با بررسی پیشنهادات ارائه شده و غربالگری صورت گرفته، با حذف موارد غیرعلمی و بررسی مواردارائه شده علمی، مانع از صرف هزینه‌های هنگفت و همچنین هدررفت زمان کارشناسی می شویم. البته این نوید را به پژوهشگران این حوزه می دهیم که پیشنهادات واقعی و درست، به صورت دقیق مورد بررسی و کارشناسی قرار خواهد گرفت و نتایج آن به این افراد ارائه می گردد.

به نظر شما ارتباط با سایر دستگاه ها و استفاده از ظرفیت‌های آن ها تا چه میزان می تواند در ارائه بهتر خدمات توسط این کارگروه نقش داشته باشد؟

یکی از نیازهای اصلی این کارگروه، امکان استفاده از ظرفیت‌های موجود در سازمان ها و نهادهای دیگر است زیرا ما امکانات محدودی داریم و لازم است فرآیندی طی شود تا ما بتوانیم از امکاناتی که سازمان ها و بخش‌های دیگر در اختیار دارند استفاده کنیم. نباید به صورت جزیره ای عمل کنیم و هر سازمان تجهیزات و اطلاعات خود را به صورت اختصاصی مورد استفاده قرار دهد.

لازم به ذکر است که اخیراً، مصوبه ای توسط معاونت علمی و فناوری و اقتصاد دانش بنیان ریاست جمهوری ابلاغ شده که دستگاه‌هایی که امکانات و ظرفیت‌های لازم در حوزه بهبود وضع هوا را دارند موظف می کند که این امکانات را در اختیار این کارگروه قرار دهند. در این زمینه جلساتی نیز در حال برگزاری بوده که پیشنهاد اولیه ی پکپارچه سازی این امکانات مطرح گردیده است.

امید داریم با کمک همه ی سازمان ها و نهادهای مرتبط، شاهد موفقیت روزافزون برای کشور در حوزه فن آوری‌های نوپدید بهبود وضع هوا باشیم.

لطفاً کمی از مشکلاتی که سازمان فن آوری‌های نوین آب‌های جوی در زمینه فعالیت‌های کارگروه با آن دست و پنجه نرم می کند را بیان کنید.

یکی از مهمترین مشکلات موجود در حوزه فناوری‌های نوین این است که جداسازی خالص از ناخالص بسیار دشوار می باشد و در زمان‌هایی که کشور با مشکلات بزرگی در حوزه تامین آب و خشکسالی مواجه است افرادی با پیشنهاداتی غیرعلمی وغیراصولی به سراغ برخی از دستگاه‌ها رفته و گاهی حتی قراردادهایی نیز منعقد کرده‌اند.

براساس مصوبه‌ی هیات عالی وزیران، سازمان فن‌آوری‌های نوین آب‌های جوی، مرجع یگانه کشور در زمینه بارورسازی ابرها و موضوعات مرتبط با این بحث می‌باشد و هر گونه اقدام و یا پیشنهادی که در این حوزه مورد توجه قرار می‌گیرد باید با نظارت و کارشناسی سازمان آب‌های جوی اجرایی شود.

به عنوان آخرین سوال لطفا در خصوص برنامه‌های آینده کارگروه توضیح فرمایید.

مهمترین برنامه کارگروه تدوین خطوط لازم برای جهت گیری موضوع فناوری‌های نوین در حوزه استحصال آب‌های جوی است که این امر موجب می شود به صورت شفاف بدانیم چه برنامه‌هایی قابلیت ارائه در این کارگروه و همچنین قابلیت عملیاتی شدن دارند.

در پایان اعلام می کنم کارگروه بررسی فناوری‌های نوین بهبود وضع هوا این آمادگی را دارد تا هر ایده ی علمی که در این حوزه مطرح می شود را بررسی کرده و نتایج به دست آمده را به صورت صریح و دقیق در اختیار پیشنهاددهندگان قرار دهد.