خودکفایی در تلاطم تحریم‌ها؛ تجهیز حیاتی «پایانه‌های نفتی» ایرانیزه شد

به گزارش خبرنگار مهر، در ترازنامه راهبردی صنعت نفت ایران، «امنیت صادرات» نه صرفاً یک مفهوم عملیاتی، بلکه ستون فقرات اقتدار اقتصادی کشور در عرصه بین‌المللی به شمار می‌رود. در پایانه‌های صادراتی بدون اسکله، جایی که اتصال میان مخازن خشکی و نفتکش‌های عظیم در میان تلاطم دریا برقرار می‌شود، تجهیزاتی به نام «شیلنگ‌های شناور» (Floating Hose) نقشی حیاتی ایفا می‌کنند. این تجهیزات راهبردی که تا پیش از این تولید آن‌ها در انحصار چهار کشور جهان بود، یکی از گلوگاه‌های حساس زنجیره صادرات نفت محسوب می‌شدند و هرگونه اختلال در تأمین آن‌ها می‌توانست جریان صادرات را با چالش جدی مواجه کند.

شکستن انحصار چهار کشور در تولید شیلنگ‌های شناور

اکنون اما با اتکا به توان متخصصان شرکت دانش‌بنیان تولیدی قطعات لاستیکی تهران، این انحصار چندده‌ساله شکسته شده است. بومی‌سازی شیلنگ‌های شناور ۱۶ و ۲۰ اینچ، تنها یک اقدام جایگزین‌سازی واردات نیست، بلکه دستاوردی فناورانه است که پس از عبور از آزمون‌های سخت عملیاتی در شرایط واقعی دریا، موفق به دریافت تأییدیه از «شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب» شده و جایگاه خود را در زنجیره رسمی تأمین صنعت نفت تثبیت کرده است.

نقش شیلنگ‌های شناور در زیرساخت صادرات نفت

شیلنگ‌های شناور مورد استفاده در پایانه‌های بدون اسکله (SPM)، از حیاتی‌ترین اجزای زیرساخت صادرات نفت به شمار می‌روند. این تجهیزات وظیفه انتقال ایمن نفت از تأسیسات ساحلی یا دریایی به نفتکش‌ها را بر عهده دارند و باید در برابر فشار بالای سیال، امواج شدید، تنش‌های مکانیکی و شرایط خورنده محیط دریایی مقاومت کنند. پیچیدگی فنی این محصول باعث شده بود که تنها تعداد محدودی از کشورهای صنعتی جهان به فناوری طراحی و ساخت آن دست یابند. وابستگی به این بازار محدود، در سال‌های گذشته به یکی از نقاط آسیب‌پذیر صنعت نفت کشور تبدیل شده بود.

مهندسی پیشرفته از پلیمر تا مکانیک سیالات

متخصصان داخلی با تکیه بر دانش مهندسی پلیمر، مکانیک سیالات و فناوری‌های دریایی، موفق شدند نمونه‌ای بومی با استانداردهای بین‌المللی تولید کنند. هر حلقه از این شیلنگ‌ها ساختاری چندلایه و مهندسی‌شده دارد که علاوه بر تحمل فشار عملیاتی، باید خاصیت «شناوری پایدار» خود را حتی در شرایط طوفانی حفظ کند. اهمیت این موضوع زمانی روشن‌تر می‌شود که بدانیم کوچک‌ترین نقص در یکی از حلقه‌ها می‌تواند به غرق شدن کل رشته، پارگی خط انتقال و نشت نفت در دریا منجر شود؛ رخدادی که پیامدهای زیست‌محیطی و اقتصادی سنگینی به همراه دارد. از این رو، فرآیند تولید این شیلنگ‌ها با آزمون‌های دقیق فشار، کشش و دوام همراه بوده تا اطمینان کامل از عملکرد ایمن آن‌ها حاصل شود.

صرفه‌جویی ارزی و ارتقای ایمنی زیست‌محیطی

این دستاورد علاوه بر ارزش فناورانه، آثار اقتصادی قابل توجهی نیز به همراه داشته است. بر اساس اعلام فعالان این پروژه، هزینه تولید داخلی این شیلنگ‌ها حدود ۷۰ درصد نمونه‌های خارجی برآورد می‌شود؛ موضوعی که ضمن صرفه‌جویی ارزی، امکان تأمین پایدار و سریع تجهیزات مورد نیاز صنعت نفت را فراهم کرده است. همچنین طراحی مهندسی‌شده این محصول، ریسک نشت نفت در عملیات صادرات را به حداقل رسانده و ضریب ایمنی زیست‌محیطی پایانه‌های دریایی را افزایش داده است. توانایی عملکرد پایدار در شرایط متلاطم دریا نیز سبب شده جریان انتقال نفت بدون وقفه و با اطمینان بیشتری انجام شود.

خودکفایی عملیاتی در برابر فشار تحریم‌ها

بومی‌سازی این تجهیز استراتژیک، نقش مهمی در افزایش تاب‌آوری عملیاتی صنعت نفت ایفا کرده است. در شرایطی که محدودیت‌های خارجی گاه دسترسی به قطعات حیاتی را دشوار می‌کرد، اتکا به توان داخلی امکان استمرار تولید و صادرات را فراهم آورده است. دریافت مجوزها و تأییدیه‌های تخصصی از مراجع ذی‌صلاح از جمله شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب، پشتوانه فنی این پروژه را تکمیل کرده و مسیر استفاده گسترده‌تر از این فناوری در سایر پایانه‌های صادراتی را هموار ساخته است.

نماد جدید قدرت مهندسی ایرانی در صنعت نفت

بومی‌سازی شیلنگ‌های شناور ۱۶ و ۲۰ اینچ را می‌توان نمادی از توان مهندسی داخلی در پاسخ به نیازهای پیچیده صنعت نفت دانست؛ دستاوردی که با کاهش وابستگی خارجی، افزایش ایمنی عملیاتی و تقویت پایداری صادرات، نقش مؤثری در تثبیت جایگاه ایران در بازار انرژی ایفا می‌کند. این پروژه نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاری هدفمند در دانش فنی داخلی می‌تواند گلوگاه‌های راهبردی را به فرصت‌های توسعه صنعتی تبدیل کند و زیرساخت‌های حیاتی کشور را در برابر تکانه‌های بیرونی مقاوم سازد.